Τα Μυστήρια του Κρηταγενή Δία.

Το Ιερό Δέντρο και το Ιερό Σπήλαιο το διαδέχεται στις ιερουργίες, η λατρεία του Ιερού Λαβύρινθου με τον μέσα σ’ αυτόν Μινώταυρο. Του Λαβύρινθου, συμβολισμού καθολοκληρίαν όμοιου με τα δύο πρώτα ιερά αυτά σύμβολα της μητρικής λατρείας, αλλά που τονίζει όμως περισσότερο τον γονιμοποιό αρσενικό τύπο, με την παρουσία του Μινώταυρου μέσα σ’ αυτόν. Δίνει έτσι την προτεραιότητα στις ιεροτελεστίες στη γονιμοποιό δύναμη της Φύσεως με τον αρσενικό τούτον τύπο, χωρίς να παραμερίζει, την απαραίτητη άλλωστε αναπαραγωγό δύναμή της, που συμβολίζει την Ιερή Μητέρα.

Στου Κρηταγενή Ιδαίου Δία τα μυστήρια, λειτουργούσαν σε πρώτη τάξη τα Μυστήρια των Ιδαίων Δακτύλων ή τα Κορυβαντικά. Τα Κορυβαντικά χαρακτήριζαν οι εξωτερικές τους τελετές στις οποίες έπαιρναν μέρος όλοι οι μεμυημένοι των πρώτων βαθμών, που παρασκευάζονταν για τις ανώτερες μυήσεις. Και αυτό γιατί λειτουργούσε και άλλη τάξη των ίδιων Μυστηρίων του Ιδαίου Δία, Τα Λαβυρινθικά ή του Ιερού Διπλού Πέλεκυ.

Στην τάξη αυτή, στις ιεροπραξίες της πρωτοστατούσαν οι άνδρες ιερείς του Θεού Δία, όπως στα Μυστήρια της Μεγάλης Μητέρας Ρέας - Γης, πρωτοστατούσαν οι ιέρειές της, αν και όπως προαναφέρθηκε και στις δυο περιπτώσεις έπαιρναν μέρος γυναίκες και άνδρες.

Κατά τις μινωικές παραδόσεις, οι Ιδαίοι Δάκτυλοι, οι Κορύβαντες και οι Κουρήτες, ήταν οι συνοδοί της Ρέας στο νησί της Κρήτης και οι προστάτες του νεαρού κούρου της Δία, γιατί αυτοί τον ανέθρεψαν και τον προστάτεψαν από νεογέννητο ακόμη.

Τα Κορυβαντικά Μυστήρια της αρχαίας Κρήτης.

Στα Κορυβαντικά Μυστήρια λειτουργούσαν, καθώς συμπεραίνουν οι ερευνητές, βαθμοί μυήσεων προπαρασκευαστικοί, για τις ανώτερες μυήσεις, που γίνονταν όταν ο μειούμενος ύστερα από τις τελετουργικές δοκιμασίες κρινόταν άξιος. Η προπαρασκευή άρχιζε με μια τελετή όμοια με υιοθεσία, συμβολικό καθαρμό με νερό και προκαταρκτική διδασκαλία των νεοφώτιστων.

Ακολουθούσαν τα αγωνίσματα δοκιμασίες της αξιότητάς του, όπως ήταν τα Ταυροκαθάψια και η μύηση σε κάποιο βαθμό με το λεγόμενο «Κορυβαντισμό», κάθαρση δηλαδή και αγιασμό με κορυβαντικές ιερουργίες και τελετές που κατά κάποιον τρόπο γιάτρευαν τους μειούμενους από του παλιού εαυτού τους τα πάθη.

Ταυροκαθάψια

Οι νικητές στα Ταυροκαθάψια, σχημάτιζαν τον λεγόμενο «Ταυρελάτη χορό ανδρών» και έψελναν τον νικητή παιάνα στον Κρητικό Απόλλωνα, τον προστάτη και αρχηγό τους, γιατί κατά τον μύθο, όσοι λάβαιναν μέρος ήταν παιδιά του.

Τα μυστήρια της Μεγάλης Μητέρας, Ρέας - Γης.

Στα μυστήρια αυτά έπαιρναν μέρος οι Κουρήτες, ιερείς που διακρίνονταν για τη σοφία τους. Τα μυστήρια αυτά είχαν κάποια ομοιότητα με τα Ελευσίνια μυστήρια. Τον μειούμενο τον οδηγούσαν μέσα σ’ ένα σπήλαιο όπου έμενε έγκλειστος για διάστημα 27 συνολικά μέρες. 

Αφιερωμένα στην παραγωγική δύναμη της φύσης, στην ανανεωτική δηλαδή φροντίδα της με την χαρακτηριστική ιδιότητά της τη ζωή, είχαν σ’ αυτά καθώς είναι επόμενο, οι γυναίκες αρχικά την προτεραιότητα στις μυήσεις και στις τελετές. Τα Μυστήρια της Μεγάλης Μητέρας ήταν διαχωρισμένα σε Μεγάλα και Μικρά. Στα Μικρά έπρεπε να προπαρασκευαστούν οι νέες γυναίκες για να καταστούν καθαρές και αγνές σωματικά και ψυχικά και να προχωρήσουν κατόπιν στα Μεγάλα Μυστήρια.

Στα Μικρά Μυστήρια διδάσκονταν οι παραδόσεις γύρω από τους Θεούς και τους ήρωες και η ερμηνεία των συμβολισμών της κυριαρχίας της Μεγάλης Μητέρας, η σχετική πάντοτε με τις φυσικές δυνάμεις και ιδιότητές της, στη γη, στη θάλασσα, στον αέρα και στη φωτιά, που ήταν συμβολικά ο όφις, ο ιχθύς, η περιστερά και ο λέων. Και σ’ αυτά γινόταν και η μύηση της κατασκευής του συμβολικού μίτου της Αριάδνης, που σήμαινε το υφάδι της ζωής ή και την παρθενική ζώνη.

Οι Κάβειροι της Σαμοθράκης: οι " Ιερείς του Πυρός"

Πριν από τους Δώδεκα Θεούς... επικρατούσε μία μυστηριακή θρησκεία, που συγκέντρωνε τη λατρεία της στις Φυσικές Δυνάμεις. Οι τότε άνθρωποι, ήταν ίσως τυχεροί, αφού γνώριζαν και χρησιμοποιούσαν τόσο ισχυρές δυνάμεις και λάτρευαν σαν θεούς, τους σοφούς γεννήτορες τους, οι οποίοι τους είχαν αποκαλύψει τις μυστικές φόρμουλες των κοσμικών δυνάμεων. Τα ονόματα των θεών αυτών ξεχάστηκαν και μόνο μερικοί τίτλοι, που τους αποδίδονταν, έχουν διασωθεί.

Μερικά όμως στοιχεία πέρασαν στα " αρχαία μυστήρια των Ελλήνων " κι άλλων λαών. Ένα γενικό όνομα γι΄αυτούς είναι Κάβειροι. Στην Ελλάδα, η Σαμοθράκη, "το ιερό νησί", ήταν αφιερωμένο σ΄αυτούς και εκεί τελούνταν τα μυστήρια τους και στις Θήβες ο Ιαπετός και ο γιος του Άτλας, εγκαθίδρυσαν ανάλογα μυστήρια. Η Χεβρών και η Πέργαμος, ήταν επίσης αφιερωμένες σ΄αυτούς. 

Όπως προαναφέρθηκε, τα αληθινά ονόματα των Καβείρων δεν διασώθηκαν, αν και τους αποδίδονταν πολυάριθμα επίθετα, που δηλώνουν ίσως ορισμένες όψεις τους. Συμφωνα με μία εκδοχή, η λέξη "Κάβειροι", προέρχεται από το ρήμα "καίω" και "ιερός", οπότε Κάβειροι σημαίνει " Ιερείς του Πυρός " .

Τα μυστήρια της Σαμοθράκης, λέγεται πως τα εισήγαγε για πρώτη φορά, ένας Κάβειρος από την Λήμνο, με το όνομα "Αθάμας". Αυτός ο Αθάμας, ήταν ένας από τους Αυτόχθονους, τους γεννημένους από τα σπλάχνα της γης. Στη Λήμνο μυήθηκε στη λατρεία του Ήφαιστου και πηγαίνοντας στη Σαμοθράκη, ίδρυσε "ιερά πυρά", σε επτά ξεχωριστά μέρη του νησιού. 

Οι Κάβειροι

Τα Καβείρια Μυστήρια σχετίζονται με την λατρεία των Καβείρων . 
Οι Κάβειροι είναι χθόνιες Θεότητες, Θρακοπελασγικής προέλευσης. 

"Κάβειροι",  είναι συλλογικό όνομα, μιας ομάδας Θεοτήτων της αρχαίας Ελληνικής θρησκείας. Στο λεξικό Σούδας αναφέρεται : «Κάβειροι: όνομα έθνους, σημαίνει δε και δαίμονας». 






Υπάρχει η άποψη ότι οι Κάβειροι πήραν το όνομά τους, από το όρος Κάβειρος της Βερεκυντίας, μίας περιοχής της Φρυγίας, στην οποίαν κατοικούσαν οι Βερεκύνται. Το φύλο αυτό κατοικούσε ανατολικά της Λυδίας και Καρίας, στα παράλια των οποίων αναπτύχθηκαν οι ελληνικές αποικίες των Ιώνων. Βερέκυνθος ονομάζεται επίσης όρος της Κρήτης προέκταση των Λευκών ορέων, όπου κατά την παράδοση οι Ιδαίοι Δάκτυλοι, οι δαίμονες ακόλουθοι της μητέρας των Θεών Κυβέλης, εξόρυσσαν και κατεργαζόταν τον χαλκό και τον σίδηρο.

Άρα, υπάρχει και συσχέτιση του ονόματος των Καβείρων, με την κατεργασία των μετάλλων.
Προφανής είναι κι η ετυμολογική συσχέτιση του ονόματος των Καβείρων με τα ρήματα κάω, κύω ή κάπτω. 

Ελληνικά Μυστήρια

Μυστήρια ονομάζονταν στην αρχαιότητα, οι ιερατικές εκείνες σχολές που λειτουργούσαν σε κλειστούς χώρους και ισχυρίζονταν, ότι κατείχαν γνώσεις από υπέρτερες του ανθρώπου συνειδήσεις. Οι περισσότεροι, αν όχι όλοι οι Φιλόσοφοι, ήταν μυημένοι στα Αρχαία Μυστήρια.

  "H ψυχή, λέει ο Πλάτωνας στον Θεαίτητο, αν δεν έχει γνωρίσει την αλήθεια, δεν μπορεί να αποκτήσει τη μορφή του ανθρώπου. Πρόκειται για μία ανάμνηση όσων η ψυχή μας γνώριζε παλαιότερα, όταν ταξίδευε με την θεότητα, περιφρονώντας εκείνα που θεωρούμε ότι υπάρχουν και ατενίζοντας αυτό που πραγματικά είναι. Για αυτό μόνον ο νους ή πνεύμα του φιλοσόφου είναι εξοπλισμένος με φτερά. Αυτός όσο μπορεί καλύτερα διατηρεί στον νου του αυτές τις αναμνήσεις, η ενατένιση των οποίων καθιστά θεία, ακόμη και την ίδια την θεότητα. Χρησιμοποιώντας διαρκώς τον εαυτό του στα μυστήρια, ο άνθρωπος γίνεται πραγματικά τέλειος, ένας μυημένος στη θεία σοφία".