Λινοθώρακας με μπρούτζινες φολίδες στον κορμό και πτέρυγες από λινό.

Πειραματική ανακατασκευή βαρέως τύπου λινοθώρακα του 5ου π.Χ αιώνα βασισμένη σε εικονογραφικά αρχαιολογικά ευρήματα της εποχής. Οι επωμίδες και ο κύριος κορμός φέρουν λεπιδωτή μεταλλική επένδυση αποτελούμενη από άνω των 1000 σφυρηλατημένες μπρούτζινες φολίδες οι οποίες στερεώνονται κατάλληλα σε χοντρό λινό υφασμάτινο υπόστρωμα. Η περιοχή του στήθους έχει ενισχυθεί από μπρούτζινη πλάκα 1,2 χιλ. αυξάνοντας το επίπεδο προστασίας στην ευαίσθητη περιοχή της ευρύτερης καρδιακής χώρας. Οι πτέρυγες έχουν κατασκευαστεί από αλλεπάλληλες στρώσεις λινού σε διπλή σειρά (συνολικού πάχους 3 εκ.) προστατεύοντας ικανοποιητικά την βουβωνική χώρα και την περιοχή των μηρών, επιτρέποντας ταυτόχρονα μεγάλη ελευθερία κινήσεων για τον οπλίτη (σκύψιμο, τρέξιμο κλπ).

Ο μηχανισμός ασφάλισης του λινοθώρακα περιλαμβάνει έξι σημεία πρόσδεσης, δύο στο ύψος του στήθους και τρία στην αριστερή πλευρά της κοιλιακής χώρας. Το κλείδωμα εξασφαλίζεται με διάταξη ανθεκτικών δερμάτινων ιμάντων και χάλκινων κρίκων. Για περισσότερη σταθερότητα στην εφαρμογή του λινοθώρακα ένας ανθεκτικός δερμάτινος ζωστήρας με χάλκινη πόρπη περιτυλίγει την φολιδωτή επιφάνεια στο ύψος της κοιλιακής χώρας. Το συνολικό βάρος του λινοθώρακα ανέρχεται στα 12 κ. Εσωτερικά του λινοθώρακα ο οπλίτης φέρει γιλέκο φτιαγμένο από φυσική γούνα προβάτου εξασφαλίζοντας ανεκτά επίπεδα διατήρησης σωματικής θερμοκρασίας κατά τους κρύους μήνες κατά τους οποίους οι εκστρατείες άρχισαν να πραγματοποιούνται με αυξανόμενη συχνότητα από τα μέσα του 5ου π.Χ αιώνα.

Ολομεταλλικός λινοθώρακας με χάλκινες πλάκες και φολίδες.

O λινοθώρακας αποτελεί ένα αρχαιολογικό μυστήριο που παραμένει μέχρι και σήμερα ένα ανοιχτό ερώτημα. Αυτό που καθιστά προβληματική την ανακατασκευή του είναι το γεγονός ότι δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα επαρκή λογοτεχνικά και αρχαιολογικά ευρήματα ικανά να μας καθοδηγήσουν σε μία ασφαλή αναπαραγωγή. Όπως αποκαλύπτει και η ετυμολογία του όρου, ο λινοθώρακας ήταν ένα είδος αμυντικής θωράκισης που είχε ως κύριο υλικό κατασκευής το λινό ύφασμα. Οι υπάρχουσες πηγές από τις οποίες μπορούμε να αντλήσουμε διάσπαρτες πληροφορίες είναι κυρίως καλλιτεχνικής και λογοτεχνικής φύσης. Απεικονίσεις λινοθωράκων διαφόρων τυπολογιών ανιχνεύονται κατά εκατοντάδες σε ερυθρόμορφα και μελανόμορφα αγγεία η συχνότητα εμφάνισης των οποίων θα κορυφωθεί στις καλλιτεχνικές αναπαραστάσεις των μέσων του 5ου π.Χ. αιώνα.

Η παρούσα πειραματική ανακατασκευή λινοθώρακα είναι εμπνευσμένη από ερυθρόμορφο αγγείο της Κλασσικής περιόδου. Πάνω από 40 μ² λινού υφάσματος έχουν χρησιμοποιηθεί για να σχηματίσουν το υπόστρωμα πάνω στο οποίο έχουν κατάλληλα επικολληθεί 14 χάλκινα πλακίδια πάχους 2 χιλ. και 700 περίπου χάλκινες φολίδες που καλύπτουν τις επωμίδες και τις πτέρυγες. Για μεγαλύτερη προστασία, η περιοχή του στήθους έχει επενδυθεί με ένα επιπλέον χάλκινο επιστήθιο. Το σύστημα στερέωσης του θώρακα πάνω στον ανθρώπινο κορμό περιλαμβάνει έξι σημεία πρόσδεσης, δύο στο στήθος και τέσσερα στην αριστερή πλευρά της κοιλιακής χώρας. Προσφέρει μεγάλη ευελιξία και υψηλά επίπεδα προστασίας. Το βάρος του θώρακα ανέρχεται στα 13 κ.

Ολομεταλλικός Λινοθώρακας με μπρούτζινες ανωφερείς και κατωφερείς φολίδες

Ανακατασκευή λινοθώρακα βαρέως τύπου εμπνευσμένη από ζωγραφική απεικόνιση του 5ου π.Χ αιώνα. Αποτελείται από περίπου 2000 σφυρηλατημένες μπρούτζινες φολίδες στερεωμένες κατάλληλα σε υπόστρωμα λινού υφάσματος. Οι επωμίδες, ο κορμός όσο και οι πτέρυγες έχουν επενδυθεί εξ’ολοκλήρου με μεταλλικά ελάσματα προσφέροντας πολύ υψηλό επίπεδο προστασίας. Χαρακτηριστική κατασκευαστική ιδιομορφία είναι η φορά των φολίδων του κύριου κορμού καθώς αυτές ξεδιπλώνονται από κάτω προς τα πάνω. Η διάταξη αυτή εικάζεται πως πρόσφερε καλύτερη προστασία σε χτυπήματα εισερχόμενα από χαμηλά, γεγονός που ενισχύει την άποψη πως τέτοιου είδους πανοπλίες προορίζονταν συνήθως για ιππείς. Το βάρος ανέρχεται στα 14 κ. και συγκρατείται στο σώμα με την βοήθεια τεσσάρων σημείων πρόσδεσης αποτελούμενων από χάλκινους κρίκους και δερμάτινους ιμάντες. Ακόμη μία κατασκευαστική καινοτομία είναι ο μηχανισμός ασφάλισης–απασφάλισης των επωμίδων με την ύπαρξη ενός μονάχα κρίκου στο μέσο της κοιλιακής χώρας.

Για περισσότερη προστασία της περιοχής του θώρακα ο οπλίτης φέρει φολιδωτό κολάρο αποτελούμενο από 400 περίπου μπρούτζινες φολίδες. Το εξάρτημα αυτό ασφαλίζει με δερμάτινο λουρί στο πίσω μέρος του λαιμού με τέτοιο τρόπο ώστε να μην εμποδίζει τις όποιες κινήσεις του κεφαλιού.

Δερματοθώρακας Εχέτλαιος (Μαραθώνας)

Στην κατασκευή σύνθετων θωράκων, ως οργανικό υπόστρωμα αντί υφασμάτων θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν προϊόντα της βυρσοδεψίας, κοινώς δέρματα. Κατάλληλα επεξεργασμένα δέρματα διαφορετικών διαμετρημάτων και σκληρότητας μπορούν να αντικαταστήσουν τα υφασμάτινα μέρη των θωράκων προσφέροντας παρόμοια πλεονεκτήματα. Ο θώρακας «Εχέτλαιος» αποτελεί μια σύνθετη οργανική κατασκευή που διατηρεί όλα τα τυπικά μορφολογικά χαρακτηριστικά του τύπου «Λινοθώρακα» χωρίς ωστόσο να έχει χρησιμοποιηθεί υφασμάτινος παράγοντας ως κύριο συστατικό. Το πάνω μέρος του Θώρακα αποτελείται από δερμάτινο υπόστρωμα πάχους 10 χιλιοστών στον οποίο έχουν στερεωθεί με πριτσίνια χάλκινες φολίδες ορθογώνιου σχήματος. Στις απολήξεις των δύο μπροστινών επωμίδων βρίσκονται διακοσμητικοί μπρούτζινοι όφεις, ενώ 2 κρίκοι στερεωμένοι σε χάλκινες πλάκες χρησιμεύουν ως σημεία ασφάλισης των επωμίδων με την βοήθεια δερμάτινων κορδονιών.

Ασπίδα τύπου Διπύλου

Πειραματική ανακατασκευή ασπίδας τύπου «Διπύλου» του 8ου π.Χ. αιώνα. Κατασκευασμένη αποκλειστικά από κλαδιά λυγαριάς και δέρμα. Το κατακόρυφο μήκος της είναι 1,2 μ και το μήκος των οριζόντιων τόξων των κορυφών είναι 0,90 μ. Τα ανοίγματα στην αριστερή και στην δεξιά πλευρά χρησιμεύουν ως 'πολεμίστρες". Ο μηχανισμός στήριξης της ασπίδας αποτελείται από σύστημα λαβής-αντιλαβής καθώς και από δερμάτινο τελαμώνα που φέρεται χιαστί από τον δεξί ώμο. Η επιφάνεια αποτελείται από δύο στρώσεις σκληροποιημένου δέρματος συνολικού πάχους 6 χιλ.. Συνολικά 7 χειροποίητοι ομφαλοί με σχήμα και διακόσμηση της γεωμετρικής περιόδου ενισχύουν την αμυντική και επιθετική ικανότητα της ασπίδας.

Η ασπίδα καλύπτει το σώμα του αρχαϊκού οπλίτη σε ικανοποιητικό βαθμό από το μέσο των κνημών μέχρι και τον λαιμό (πυργόσχημος χαρακτήρας). Το βάρος της ανέρχεται στα 12 κ. και λόγω του εκτοπίσματος της μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως επιθετικό όπλο (ως "κριός"). Ο πυργόσχημος χαρακτήρας της καθιστά την ύπαρξη πανοπλίας σχεδόν περιττή, μίας και ο κορμός του φορέα καλύπτεται εξ’ολοκλήρου πίσω από την επιφάνειά της.

Αρχαϊκή Εξάρτηση Σπαρτιάτη

Παρόλο την δημοφιλία που απολαμβάνει ο Σπαρτιάτης οπλίτης (6ος -5ος π.Χ αιώνα), η ολοκληρωμένη εικόνα της αμυντικής εξάρτυσης του παραμένει λίγο πολύ νεφελώδης ακόμα και σήμερα. Αυτό διότι δυστυχώς δεν έχουμε στην διάθεση μας αρκετές αυθεντικές καλλιτεχνικές αναπαραστάσεις αλλά και αρχαιολογικά ευρήματα που να συνδέονται με το κεφάλαιο αυτό. Οι Σπαρτιάτες, σε αντίθεση με τους Αθηναίους, λόγω της μυστικοπάθειας τους γενικά απέφευγαν να αναπαριστούν τους εαυτό τους σε μάρμαρο ή μπρούτζο. Παρόλο αυτά, μία βαθύτερη επισκόπηση στα υπάρχοντα και δημοσιευμένα ευρήματα είναι δυνατόν να μας αποκαλύψει την ιστορική εικόνα του Σπαρτιάτη Οπλίτη η οποία σαφώς διαφέρει από αυτή της κινηματογραφικής πραγματικότητας. Ένα ολοκληρωμένο σύνολο Σπαρτιάτη οπλίτη βρίσκεται ήδη υπό κατασκευή. Προς το παρόν η περιγραφή αναφορά μονάχα τον θώρακα του κορμού.

Θωράκιση Αρχαϊκής εποχής

ΒΑΡΕΩΣ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΩΡΑΚΙΣΗ ΑΡΧΑΪΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Βαριά θωρακισμένος πεζός οπλίτης του 6ου π.Χ αιώνα. Ο εξοπλισμός ακολουθεί την αρχαϊκή γραμμή κατασκευής και για την ολοκληρωσή του έχουν χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά χαλκός και δέρμα.

Το κράνος είναι Κορινθιακού τύπου, χάλκινο, σύνθετης κατασκευής και το βάρος του ανέρχεται στα 3 κ. Το κέλυφος είναι καλυμμένο με χάλκινες φολίδες, το δερμάτινο γείσο πάνω από τα ανοίγματα των ματιών προσφέρει σκίαση. Τα επιμέρους μπρούτζινα διακοσμητικά στοιχεία προσφέρουν κύρος και αναγνωρισιμότητα στον κάτοχό του.

Ο κωδωνόσχημος θώρακας είναι χάλκινος και ακολουθεί τα πρότυπα της αρχαϊκής μόδας. Η ανακατασκευή έχει βασιστεί σε αρχαιολογικό εύρημα θώρακα που βρέθηκε σε τάφο στην περιοχή Dalboki (Stara Zagora) και χρονολογείται από τον 5ο π.Χ αιώνα.

Ο μηχανισμός ασφάλισης-απασφάλισης αποτελείται από έξι σημεία πρόσδεσης, δύο στην θωρακική περιοχή και τέσσερα στα πλευρικά τοιχώματα, δηλ. δύο ζεύγη ανά πλευρά. Στην μέση του κωδωνόσχημου προσδένεται με την βοήθεια μίας δερμάτινης ζώνης η «μίτρη», ένα βαρύ χάλκινο παραπέτασμα με μηχανισμό σύσπασης ώστε να εξασφαλίζει την προστασία όσο και την ελεύθερη κίνηση των κάτω άκρων και της βουβωνικής χώρας. Γύρω από την κοιλιακή χώρα του θώρακα βρίσκεται στερεωμένο το Ομηρικό «ζώμα», μία χοντρή δερμάτινη ζώνη (διακοσμημένη ή μη) που πρόσφερε επιπλέον προστασία αλλά και χρησίμευε ως ένδειξη κύρους και καταγωγής. Στις φωτογραφίες βλέπουμε δύο υποθετικές πολυτελείς εκδοχές ζωστήρων, με μπρούτζινους ρόδακες να μονοπωλούν τον διάκοσμο.