ΗΣΙΟΔΟΣ: Ἔργα καὶ ἡμέραι (109-201): Ο Μύθος των Γενών (πρότυπο - απόδοση - ακρόαση)

ΗΣΙΟΔΟΣ

Ἔργα καὶ ἡμέραι (109-201)

Ο μύθος των γενών

Στο διδακτικό έπος Ἔργα καὶ ἡμέραι δύο είναι τα βασικά θέματα που απασχολούν τον Ησίοδο: η δικαιοσύνη και η εργασία. Ως αφορμή για τη συγγραφή του αναφέρεται από τον ποιητή η (πιθανώς επινοημένη) διαμάχη του με τον αδελφό του Πέρση, ο οποίος δωρωδόκησε τους "βασιλιάδες" για να καρπωθεί μεγαλύτερο μερίδιο της πατρικής κληρονομιάς. Το εύρημα αυτό επιτρέπει στον Ησίοδο να απευθύνει παραινέσεις ηθικού χαρακτήρα αλλά και διδαχές με καθαρά πρακτικό περιεχόμενο. Επειδή παρόμοια ποιήματα πρακτικής σοφίας υπήρχαν ήδη στην Εγγύς Ανατολή, θεωρείται πιθανόν ότι το έπος του Ησιόδου προϋποθέτει γνώση αυτής της παράδοσης. Στο πρώτο μέρος του ποιήματος ο ποιητής, χρησιμοποιώντας, μεταξύ άλλων, μύθους, αλληγορίες και γνωμικά, προσπαθεί να δείξει στον αδελφό του ότι η ύπαρξη των κακών στους ανθρώπους οφείλεται στην ὕβρινπαλαιοτέρων γενεών, γεγονός που καθιστά αναπόφευκτη την επίπονη εργασία. Στο δεύτερο μέρος (στ. 342 κ.ε.) ακολουθούν πρακτικές συμβουλές, ώστε να μπορεί ο αδελφός του να ζει με έντιμο τρόπο από την εργασία του. Ένας από τους μύθους που διηγείται ο Ησίοδος στο πρώτο μέρος είναι αυτός των γενών: πέντε γένη ή είδη ανθρώπων διαδέχονται στη διάρκεια του χρόνου το ένα το άλλο σε μια πορεία σταδιακής κατάπτωσης. Τα τέσσερα από τα γένη αντιστοιχούν σε ισάριθμα μέταλλα (χρυσός, άργυρος, χαλκός, σίδηρος). Πριν από το τελευταίο όμως παρεμβάλλεται ένα επιπλέον γένος, για να ενταχθούν σ᾽ αυτό οι ήρωεςπου σύμφωνα με τους μύθους των Ελλήνων πολέμησαν στη Θήβα και στην Τροία. Τα σημάδια της φθίνουσας πορείας του ανθρώπινου γένους εντοπίζονται κάθε φορά στον βαθμό της ηθικής κατάπτωσης, της πρόωρης γήρανσης και της άδοξης μεταθανάτιας ζωής.

Ησίοδος (πρότυπο κείμενο)

χρύσεον μὲν πρώτιστα γένος μερόπων ἀνθρώπων
110ἀθάνατοι ποίησαν Ὀλύμπια δώματ᾽ ἔχοντες.
οἳ μὲν ἐπὶ Κρόνου ἦσαν, ὅτ᾽ οὐρανῷ ἐμβασίλευεν·
ὥστε θεοὶ δ᾽ ἔζωον ἀκηδέα θυμὸν ἔχοντες
νόσφιν ἄτερ τε πόνων καὶ ὀιζύος, οὐδέ τι δειλὸν
γῆρας ἐπῆν, αἰεὶ δὲ πόδας καὶ χεῖρας ὁμοῖοι
115τέρποντ᾽ ἐν θαλίῃσι, κακῶν ἔκτοσθεν ἁπάντων·

θεογονία

  Η Θεογονία, περιγράφει την καταγωγή των θεών της Ελληνικής Μυθολογίας, όπως αυτοί γεννήθηκαν και διαμορφώθηκαν στην ανθρώπινη αντίληψη.

• Θεογονία Ησίοδου
• Θεογονία Ομήρου
• Θεογονία Ορφικών  " Το Κοσμικό Αυγό "
• Θεογονία Απολλόδωρου
• Θεογονία Φερεκύδη
• Ησιόδεια Ανθρωπογονία 

Θεογονία Ησίοδου (Αρχαίο κείμενο - Απόδοση)

    Το επικό ποίημα του Ησίοδου, Θεογονία, αποτελείται από 1022 εξάμετρα κι αρχίζει από την πρώτη γενεά θεών, το Χάος, τη Γαία, συνεχίζει με τον Ουρανό, τους Τιτάνες και καταλήγει στους θεούς του Ολύμπου και την επικράτησή τους.

Θεωρείται ότι γράφτηκε, μετά τα Ομηρικά έπη, τα οποία αποτελούν πηγή του έργου, υπολογίζοντας θεωρητικά γύρω στο 1000 - 700 π.Χ. Η Θεογονία του Ησιόδου αποτελεί μια σημαντικότατη πηγή για την αρχαία ελληνική μυθολογία, που αναφέρει το σύνολο σχεδόν των ιδεατών θεοτήτων, που σέβονταν και τιμούσαν οι αρχαίοι Έλληνες.

O ακρωτηριασμός του Ουρανού από τον Κρόνο

Στην Θεογονία του Ησίοδου προϋπάρχουν τρία στοιχεία, το Χάος, η Γαία και ο Έρως. 

Από το Χάος γεννήθηκαν το Έρεβος και η Νύχτα. 

Κι από την ένωση των δυο τους γεννήθηκαν ο Αιθέρας και η Ημέρα

   Αυτές οι τρεις μορφές δεν έχουν γεννηθεί η μία από την άλλη. 

Είναι αυτογέννητες κι απέχουν μόνο χρονικά στη σειρά της γέννησής τους. 

Από τους τρεις πρώτους θεούς μόνο ο Έρως, δε γεννά απογόνους. 

Αυτός ενώνει και ωθεί τις άλλες δυνάμεις σε δημιουργία.

    

•  Θεογονία Ησίοδου σε αρχαίο κείμενο        
•  Θεογονία Ησίοδου σε απόδοση 

(  πατήστε πάνω στους συνδέσμους, για ολόκληρο το κείμενο της θεογονίας )